Thứ Bảy, Tháng Tư 20, 2024

Num kha – nhây, ‘gừng cay muối mặn’ của đồng bào Khmer

(SGTT) – Cứ mỗi dịp lễ tết hoặc đám cưới của đồng bào Khmer, những chiếc “num kha – nhây” được tỉ mỉ tạo hình thành “đom kha – nhây” – một cây gừng để trưng trên bàn thờ gia tiên. Món bánh lạ mà quen này trở thành nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Num kha – nhây có nghĩa là bánh gừng, là tên của loại bánh làm từ bột và trứng, nắn thành hình dáng củ gừng. Muốn ăn loại bánh này phải tìm được người thợ chuyên làm bánh gừng và đặt riêng, vì hiếm nơi bán bánh. Tôi theo lời giới thiệu của người dân khu vực ấp Hà Bô, xã Tài Văn (Sóc Trăng), tìm đến mợ hai Đa – một thợ làm bánh gừng khéo tay có tiếng.

Chế biến đơn giản nhưng lại kỳ công

Bột bánh gừng chủ yếu là bột nếp, nhưng có trộn thêm một ít nguyên liệu khác mà chỉ những người bán hàng thạo nấu ăn mới biết. “Ngay khu chợ Mỹ Xuyên chỉ có duy nhất “hàng xén” cô Thương mới biết trộn bột bánh gừng này. Làm đúng bột bánh mới ngon, còn xài bột nếp vẫn được, nhưng không ngon bằng”, mợ hai Đa cho biết.

Nguyên liệu làm bánh gừng rất đơn giản: 1kg bột bánh gừng, 14 quả trứng vịt, một ít dầu ăn, một quả chanh tươi, đường cát trắng. Trứng vịt nên dùng loại “chạy đồng” vì loại trứng này ngon, bùi và ít tanh hơn.

Bột bánh gừng, trứng vịt và đường cát là ba nguyên liệu chính của món bánh gừng. Ảnh: Bích Duy

Các công đoạn chế biến cũng đơn giản, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kỳ công. Đầu tiên cần đánh trứng cho thật “nổi”, công đoạn này có thể dùng máy đánh trứng. Nước cốt chanh được cho vào trong trứng để giúp trứng nhanh bông và bánh cũng trắng đẹp hơn. Sau đó chia phần trứng đã đánh bông thành hai phần. Một phần cho trực tiếp bột bánh gừng vào, nhồi kỹ. Phần trứng còn lại sẽ được rưới từ từ vào hỗn hợp bột trứng trong quá trình nhồi. Sau khi hỗn hợp hòa quyện thành một khối, cho từng muỗng dầu ăn nhỏ vào khối bột và tiếp tục nhồi thật kỹ. Thao tác này được lặp đi lặp lại khoảng 10 lần, đến khi khối bột hoàn toàn không nhẵn bóng, không còn dính tay là được.

Khâu tạo hình cho bánh là khâu khó nhất và đòi hỏi sự tỉ mẩn. Có 3 kiểu tạo hình: cây gừng, củ gừng và hoa lục bình. Trong đó, tạo hình củ gừng được ưa chuộng nhất. Khâu tạo hình này chiếm một nửa thời gian làm bánh.

Bánh được mợ hai Đa tỉ mẩn tạo thành hình củ gừng. Ảnh: Bích Duy
Chiếc bánh được tạo hình thành một cây gừng. Ảnh: Bích Duy

Bánh được chiên trên lửa lớn trong khoảng 3 phút sẽ chín đều. Có thể dùng ngay hoặc ngào đường đều ngon.

Bánh sau khi tạo hình sẽ ngâm trong dầu ăn để chống dính. Ảnh: Bích Duy
Những chiếc bánh gừng được chiên trên bếp củi thân quen. Ảnh: Bích Duy
Mẻ bánh đầu tiên đã hoàn thành, được vớt ra để ráo dầu. Ảnh: Bích Duy

“Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau”

Những chiếc bánh gừng vàng ươm, ngoài giòn trong mềm khiến thực khách lưu luyến. Ảnh: Bích Duy
Bánh gừng sau khi ngào đường được áo một lớp đường trắng mỏng bên ngoài, trông rất hấp dẫn. Ảnh: Bích Duy

Món bánh gừng mang ý nghĩa thủy chung, son sắt nên thường xuất hiện vào đám cưới và dịp lễ, tết của đồng bào Khmer. Khi trưng bánh trên bàn thờ gia tiên, người thợ làm bánh dùng khoảng 50 cái bánh gừng, thân cây chuối to và những cây tre vuốt nhọn để tạo hình bánh thành một cây gừng to. Có thể dùng giấy đỏ với ý nghĩa may mắn, báo hỷ để quấn phần thân chuối. Một cây gừng hoàn chỉnh như vậy còn được gọi là “đom kha – nhây”.

Mỗi đám cưới của người Khmer trưng hai cặp “đom kha – nhây”, tức bốn cây gừng hoàn chỉnh. Mỗi cặp “đom kha – nhây” có giá dao động từ 600.000 – 800.000 đồng. “Thấy vậy chứ làm cực lắm, bốn ký bột mới làm được bốn cây bánh, vị chi một cây bánh là một ký bột. Người thạo làm cũng mất cả ngày, mà phải có người phụ làm nữa mới xong nghe”, mợ hai Đa vừa tỉ mẩn cố định từng cái bánh, vừa cười, nói.

Người thợ làm bánh phải rất kỳ công để cố định từng chiếc bánh với nhau trên thân cây chuối – Ảnh: Bích Duy

Bánh gừng thơm mùi trứng, béo và bùi, vỏ ngoài giòn rụm, bên trong mềm mại, hương vị lại ngọt thanh, rất dễ ăn nên được nhiều thực khách yêu thích. Bánh gừng không chỉ là một thức ăn vặt bình dân, mà còn là một lời nhắc nhở về lòng thủy chung, son sắt của con người Việt Nam.

“Đom kha – nhây” là món bánh gợi nhắc về lòng thủy chung, son sắt của đồng bào dân tộc Khmer. Ảnh: Bích Duy

Bánh gừng hoàn toàn không dùng nước và đường khi nhồi bột. Bánh dùng để làm “đom kha – nhây” sẽ không ngào đường, tránh thu hút côn trùng và chảy đường khi trưng trên bàn thờ gia tiên. Tuy không ngào đường nhưng bánh vẫn ngọt thanh nhè nhẹ, thơm ngon.

Bích Duy

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Cùng chủ đề

Chỉ ăn đạm có giúp giảm cân nhanh sau Tết?

0
(SGTT) - Theo các chuyên gia dinh dưỡng, phương pháp giảm cân chỉ ăn chất đạm như ức gà, thịt bò nạc… có thể...

Số lượt khách đến TPHCM dịp Tết tăng so với năm...

0
(SGTT) - Trong 15 ngày Tết Nguyên đán 2024, có khoảng 3,6 triệu lượt khách đến TPHCM, tăng 5% so với cùng kỳ năm...

Da khô ráp, nổi mụn ồ ạt: Bác sĩ chỉ cách...

0
(SGTT) - Kỳ nghỉ Tết vừa qua, một số chị em phụ nữ có thói quen trang điểm kỹ càng để trông diện mạo...

Nỗi niềm và hy vọng từ sân khấu kịch mùa Tết

0
(KTSG Online) - Nếu diễn viên được xem là linh hồn của các vở diễn thì khán giả chính là người nuôi dưỡng nên...

Năm rồng nói chuyện rắn bay

0
(SGTT) - Những tiếng rào rào kéo dài từ dưới mái tranh lan nhanh về phía những ngọn cây ở cuối góc vườn. Trời...

Mùng 5 Tết, người dân trở lại TPHCM, cửa ngõ miền...

0
(SGTT) - Trong ngày nghỉ cuối của Tết Nguyên đán, nhiều người dân các tỉnh miền Tây Nam bộ trở lại TPHCM làm việc. Trên...

Kết nối