fbpx
Thứ Năm, Tháng Mười 28, 2021

Hoài niệm chuyện cái lu, cái kiệu miền Tây sông nước

(SGTT) – Về miền Tây, hầu như bất cứ gia đình nào cũng đều có 1 dãy lu, dãy kiệu đặt bên hiên nhà, bên chái bếp, sau mái hứng nước mưa. Cái lu, cái kiệu trở thành vật dụng không thể thiếu trong đời sống thường nhật của người dân miền sông nước.

Ông bà xưa quan niệm rằng những hàng lu, hàng kiệu bên hiên nhà còn được coi là biểu tượng kinh tế gia đình. Nhìn những hàng lu, người ta biết gia cảnh của gia chủ thế nào.

Phân biệt cái lu và cái kiệu

Lu, kiệu cũng chỉ là tên gọi, không biết có tự khi nào. Có vùng gọi chung là cái lu không không phân biệt, nhưng cũng có vùng phân biệt cái lu với cái kiệu là khác nhau. Tuy không sinh ra và lớn lên ở miền Tây, nhưng do có cơ duyên đi về Miền Tây nhiều cộng với sở thích tìm hiểu, tôi được dạy rằng cái lu là cái to tròn mập mạp màu xi măng xám xịt, còn cái kiệu là cái dáng cao ráo, màu vàng có vẽ hoa văn hình rồng đẹp mắt, trông sang trọng. Người dân miền Tây mình vì thế cũng thích sắm 1 hàng kiệu đặt bên hiên nhà.

Ở quê, cái lu thường đặt ngay bến nước để trữ lại nước ngọt từ sông về hay được đặt bên chái bếp đựng nước mưa… Còn cái kiệu được đặt thành hàng dài bên hiên nhà. Hồi đó, nhà nào mà có hàng kiệu dài bên hiên nhà thì được coi là khá giả lắm.
Từ đâu cái lu cái kiệu đi về?
Mặc dù là nơi có hàng triệu người sử dụng lu nhưng hầu hết các lu ở vùng đồng bằng miền Tây từ xưa tới nay được sản xuất ở nơi khác, cụ thể là khu vực miền Đông Nam bộ. Sau đó, lu được các ghe thuyền của thương lái buôn bán đưa đi, qua hệ thống sông ngòi kênh rạch. Ngày xưa, nghề buôn lu được coi là một trong những nghề làm ăn khấm khá của người dân miệt đồng bằng.
Ghe bán lu kiệu
Hầu hết lu của người dân miền tây là lu sành, được sản xuất bằng cách nung đất sét ở nhiệt độ khoảng 500 độ C. Những chiếc lu này dù không phải độ bền vĩnh cửu nhưng rất bền. Có những chiếc lu có tuổi đời tới vài chục năm.
Những cái lu, cái kiệu được ghe lái thương hồ mua trên vùng Lái Thiêu, Thuận An (Bình Dương) hay Biên Hòa (Đồng Nai) đưa về miền Tây bán lại. Đó là những chiếc lu sành được làm từ đất sét trắng nung ở nhiệt độ gần 500 độ C để có độ bền tốt trước điều kiện tự nhiên mưa nắng hai mùa. Ở miền Tây có nhiều chiếc lu có tuổi đời cả trăm năm.
Công dụng của cái lu, cái kiệu
Công dụng phổ biến nhất của lu, kiệu miền Tây là dùng hứng nước mưa hay để dự trữ nước ngọt phù sa về. Ngày xưa, những cặp vợ chồng trẻ khi “ra riêng”, còn thường được ba má tặng cặp lu làm của. Tìm hiểu kỹ hơn về cuộc sống của người dân miền Tây, ta biết thói quen sử dụng lu – kiệu, xuất phát từ điều kiện tự nhiên nơi đây, đặc biệt là mùa nước nổi. Khi đó, những chiếc lu chứa lúa gạo, khoai sắn hay mắm muối của người dân được kê cao lên để đề phòng nước ngập.
Các vựa làm mắm buôn bán thì dùng lu lớn, các gia đình chỉ sử dụng hàng ngày thì dùng lu nhỏ. Mắm cá linh, mắm cá lóc, mắm cá sặc, mắm tôm…, mỗi loại mắm lại phải dùng một loại lu khác nhau. Thậm chí, một loại mắm cũng phải có vài cái lu, tùy từng thời gian mà người ta sẽ trữ mắm. Phía hạ lưu Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau thì có mắm cá biển, mắm rạm, mắm ba khía, mắm tôm tép… vì thế, có nhiều gia đình trong vườn có cả hàng trăm chiếc lu.
Lu kiệu để dự trữ nước ngọt, nước mưa
Ngày trước, mọi sinh hoạt hằng ngày đều phải dùng nước đựng trong lu; nấu cơm, giặt giũ, rửa chén đều lấy nước từ cái lu ấy. Đến tháng mưa, người dân dùng lu để chứa nước, bỏ trái bí đao vào lu nước mưa tạo nên vị ngọt lành, mát mẻ của nước mưa được chứa trong.
Nhớ hoài hàng lu kiệu bên hiên nhà.
Giờ đây, ở miền quê đã có nước máy để sử dụng, không còn cảnh đợi nước lớn để gánh vào lu kiệu như những ngày xưa. Mỗi lần đâu đó bắt gặp hình ảnh cái lu, cái kiệu bên hiên nhà, người ta lại thấy hiện ra trước mắt khung cảnh bình yên đến lạ. Nhìn những hàng lu nằm lặng lẽ bên ngôi nhà đơn sơ, người ta cảm giác yên bình, nhẹ nhàng về cuộc sống của người dân vùng đồng bằng châu thổ rộng lớn này.
Trần Quang Duy
Chương trình Du lịch giữa mùa dịch là nơi đăng tải câu chuyện của những người làm trong lĩnh vực du lịch, những người đam mê du lịch. Những thông tin chia sẻ có thể là cách mà nhân viên du lịch đang thực hiện để kiếm sống và nuôi dưỡng tiếp đam mê xê dịch cho đến khi dịch bệnh đi qua; có thể là cách những người mê du lịch đang làm để vừa có cảm giác vi vu đó đây vừa tuân thủ quy tắc “không cần thiết thì ở yên tại chỗ”; hay cũng có thể là những ký ức về các chuyến du lịch độc đáo ngày xưa, cùng chia sẻ để giữ lửa trong lòng người đam mê di chuyển.
Chương trình “Saigon Times – Nối vòng tay lớn” với chủ đề “Đồng hành chống dịch” được phát động vào ngày 2-6-2021. Với vai trò là cầu nối, Kinh tế Sài Gòn tiếp tục kêu gọi sự chung tay của các doanh nghiệp, doanh nhân, các nhà hảo tâm để cùng chia sẻ khó khăn với cộng đồng. Chương trình sẽ nhận hiện kim, vật phẩm từ các tổ chức, cá nhân đóng góp và sau đó sẽ trao tặng lại cho các lực lượng tuyến đầu chống dịch và người dân gặp khó khăn trong các vùng dịch tại TPHCM cũng như các tỉnh thành khác trên cả nước. Xem chi tiết tại đây.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Cùng chủ đề

Đi du lịch các tỉnh miền Tây ở khách sạn có...

0
Các địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã cho phép các cơ sở lưu trú, điểm tham quan du lịch hoạt...

Du lịch giữa mùa dịch: Thăm ngôi chùa cổ bên triền...

0
(SGTT) - Được xem là một trong những ngôi chùa đẹp và nổi tiếng của miền Tây Nam bộ, chùa Hang, Châu Đốc là...

Du lịch giữa mùa dịch: Về Phú Yên check-in nơi đón...

0
(SGTT) - Nhắc đến những điểm đến hấp dẫn tại Phú Yên, không thể không nhắc tới mũi Đại Lãnh. Nơi đây được xem...

Trà quán Hồn Gỗ, điểm dừng chân độc đáo ở phố...

0
(SGTT) - Trà quán Hồn Gỗ không chỉ là nơi trưng bày những tượng gỗ độc đáo, còn là điểm đến tuyệt vời để...

Kết nối


Các chuyên mục

Cùng chuyên mục

ẨM THỰC

DU LỊCH