Thứ Tư, Tháng Năm 29, 2024

Đặc sắc “nước mắm khô” của người Pa Kô

(SGTT) – Trong một lần đi xem nơi trưng bày, quảng bá các đặc sản của đồng bào Pa Kô trên miền tây Quảng Trị gần đây, tôi được chị Hồ Thị Họa My (ngụ xã Tà Rụt, huyện Đakrông, Quảng Trị) mời nếm thử món thịt khô nướng chấm với cheo cá mát. Loại nước chấm này có vị ngọt, ngon từ thịt cá, mùi thơm của tiêu rừng và độ cay nồng của ớt bột. 
Một gian hàng bày bán cheo cá tại một sự kiện ẩm thực ở Quảng Trị gần đây. Ảnh: NVCC

Già làng Hồ Mơ (người Pa Kô), trú ở khe Sa Lau, thôn Parin, xã A Dơi, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị, cho hay nét đặc trưng rõ nhất của cheo cá mát chính là vị cay của ớt, thường thấy trong các món ăn của người Pa Kô, Vân Kiều. Với hầu hết người Pa Kô, trong bữa cơm hằng ngày mà không có cheo cá thì bữa cơm trở nên nhạt nhẽo. Vì vậy, cheo cá được ví như “nước mắm khô” của người Pa Kô trên dãy Trường Sơn.

Theo đó, hai gia vị quan trọng làm nên món cheo cá là ớt và củ riềng. Nếu không có riềng, cheo cá không thể ngon, tùy theo khẩu vị của thực khách mà người làm cho thêm các phụ gia khác như lá ngò gai, hạt tiêu, muối… Đó cũng chính là “bí quyết” làm nên hương vị riêng cho cheo cá.

Già làng Hồ Mơ kể, nguyên liệu chính để chế biến cheo cá là cá mát. Đó là loài cá thích sống ở nơi đầu nguồn sông suối, nhất là những vực nước sạch, yên tĩnh. Tháng Chạp hằng năm là mùa sinh sản của cá mát, chúng thường làm tổ ở những hốc nước trong xanh, ăn rêu, tảo mọc theo vách đá hai bờ sông suối nên thịt cá thơm ngon và bùi béo. Đến tháng Giêng, khi cá lớn cỡ ngón tay cái thì mọi người bắt đầu xuống suối đánh bắt cá.

Cá mát, nguyên liệu không thể thiếu của món cheo cá. Ảnh: NVCC

Ngày trước, khi sông suối chưa bị ô nhiễm, vào mỗi đêm đánh bắt họ chỉ việc lặn xuống giữa lòng suối để bắt cá. Với loài cá này, con nào to nhất cũng chỉ đạt khoảng 50g. Cá mát ăn ngon nhất chính là lứa cá nhỏ bằng đầu ngón tay vì xương cá mềm, dễ chế biến món cheo cá.

Các già làng trú trên miền Quảng Trị, cho hay cheo cá thường được ví như “nước mắm khô”, dùng để chấm với cơm, xôi, thịt, rau rừng hay nêm nếm vào các món ăn như xào, luộc, kho… Ngoài ra, cheo cá còn dùng để nhâm nhi với rượu cần trong tiết trời se lạnh giữa đại ngàn Trường Sơn rất là thú vị. Vào dịp cúng tế, cưới xin, hay tết, người Pa Kô thường mời khách uống rượu cần, xôi vò nếp rẫy hay các loại rau rừng luộc chấm cheo cá mát.

Một sản phẩm cheo cá đã bán ra thị trường. Ảnh: NVCC

Ngày nay, khi giao lưu văn hoá giữa các dân tộc, vùng miền ngày một phát triển, món cheo cá không còn bó hẹp trong bữa cơm gia đình của người Pa Kô mà nó đã trở thành đặc sản vùng cao phục vụ nhu cầu tìm tòi, khám phá các vùng đất hoang sơ của du khách trên núi rừng Trường Sơn hoang dã miền đất Quảng Trị.

Hòa Vang

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Cùng chủ đề

Thơm ngon nồi lẩu cá dìa cho ngày cuối tuần

0
(SGTT) – Dù có tên gọi nghe lạ tai nhưng cá dìa là món ăn quen thuộc ở một số tỉnh, thành vùng biển....

Trưa nay ăn gì: Bữa trưa giữa tuần chọn sợi bánh...

0
(SGTT) – Bánh đa là sợi bánh thường thấy trong nhiều món ăn truyền thống của người dân Hải Phòng. Hòa theo dòng chảy...

Trưa nay ăn gì: Bữa trưa dân dã cùng bánh hỏi...

0
(SGTT) – Thịt khìa là món ăn đặc trưng của người dân Nam bộ, thường xuất hiện trong những bữa cơm gia đình. Hôm...

Trưa nay ăn gì: Bữa trưa đầu tuần đơn giản cùng...

0
(SGTT) – Trong bữa trưa đầu tuần, một món ăn đơn giản, kết hợp thịt heo và sợi bún quen thuộc, thêm it rau...

Trưa nay ăn gì: Giòn sần sật món tai heo cuốn...

0
(SGTT) – Trong những phần thịt heo, tai heo được thực khách nhớ đến bởi độ giòn sần sật, vị thanh ngọt. Hôm nay,...

Trưa nay ăn gì: Thanh ngọt tô bún nấm cá thác...

0
(SGTT) – Bún cá thác lác là món bún dễ ăn với nước lèo thanh ngọt, từng viên chả cá giòn sần sật. Nay...

Kết nối